Make your own free website on Tripod.com

 

TIROID KANSERI

PROF DR METIN OZATA

 

 

 


Map data provided by WhatClinic.com

 

 

 

Tiroid Kanseri Nedir? Diger Kanserler gibi Kotu mu?

Tiroid bezindeki hucrelerin kansere donusmesi nedeniyle olusan bir kanser turudur. Tiroid kanserleri genellikle boynumuzda bir kitle veya tiroid bezi icinde bir nodul seklinde olusur. Tiroid kanserlerinin cogu tedaviyle yok olan kanserlerdir. Diger kanserler gibi kotu seyretmez. Yapilan ameliyat ve radyoaktif iyot tedavisiyle cogu yok olur ve hastanin yasam suresini kisaltmaz. Bu nedenle cok fazla korkmaniza gerek yoktur. Ancak, tedaviyle kanser yok olsa bile omur boyu kontrollere gitmeniz gerektigini de unutmayiniz.

Tiroid Kanseri Kimlerde Daha sik gorulur?

Tiroid kanseri kadinlarda erkeklere gore 2 kat daha fazla gorulur. Tiroid kanseri kadinlarda gorulen kanserler arasinda siklik acisindan sekizinci siradadir. Ancak nodulu olan erkeklerde kanser riski daha fazladir. Tiroid kanseri her yasta gorulebilir.

Tiroid Kanseri Neden Olusur?

Cogu kanserde oldugu gibi tiroid kanserinin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
Diger kanserlerde oldugu gibi radyasyona maruz kalmak tiroid kanser sikligini artirir. Cocuklugunda 200-700 rad civarinda radyasyon almis kisilerde 20-25 yil sonra tiroid kanser sikliginin arttigi saptanmistir. Bir arastirmada 500 rad civarinda radyasyon alan sahislarda tiroid kanser sikliginin % 2 civarinda oldugu ortaya konmustur. Rusya’daki Cernobil nukleer santrali kazasindan sonra o bolgede yasayan kisilerde tiroid kanserinde buyuk artis olmustur. Son yillarda yapilan arastirmalar tiroid kanserlerinde bazi genetik bozukluklarin onemli rol oynadigini gostermistir.

Tiroid Kanserli Kiside Ne Gibi Belirtiler Olur?

Tiroid kanserli hastalarin cogunda hicbir belirti veya sikayet yoktur. Bir kisminda boyunda bir sislik gelisir ; cogunda ise bir nodulden yapilan biyopsi sonucu kanser saptanir. Biyopsi normal ciktigi halde ameliyat edilen bezin nodul disindaki bir alaninda bazen milimetrik boyutta kucuk kanser odagi saptanabilir. Tiroid bezinin hizli buyumesi ve sert olmasi kanser suphesini artirir. Ses kisikligi ve boyunda lenf bezlerinin sismesi de tiroid kanser suphesini artirir.
Bazen ozellikle cocuklarda boyundaki lenf bezlerindeki buyume ilk bulgu olabilir. Cok nadiren bir kanser agrili ve baski sikayetleri dedigimiz ses kisikligi, nefes darligi veya yeme zorlugu ile ortaya cikar. Bazen hastalar ilk olarak vucudun diger tarafindaki lenf bezi buyuklugu, kemik kiriklari veya cok nadiren tiroid bezi fazla calismasi (hipertiroidizm) ile karsimiza cikabilir. Bununla beraber cogu hastada hicbir sikayet yoktur.

Boyundaki kitlenin veya nodulun nefes borusuna yapisik olmasi, sert olmasi, son zamanlarda hizli buyumesi, yeme zorlugu, ses kisikligi veya ses kalinlasmasi ve buyumus lenf bezleri kanser olasiligini kuvvetlendirir.

Tiroid kanseri Nasil Teshis Edilir?

Tiroid kanser teshisi nodulden veya boyundaki kitleden yapilan igne biyopsisi ile konur. Biyopsi ile alinan hucreler patoloji laboratuvarinda mikroskop altinda incelenerek kanser olup olmadigi anlasilir. Biyopsi disinda bir nodulun kanser olup olmadigini anlayacak baska bir tetkik yoktur. Tiroid kanserleri bazen baska nedenlerle ameliyat edilen tiroid bezinde patolojik inceleme sirasinda tesadufen de teshis edilebilir.

Kac Turlu Tiroid Kanseri Vardir?

Kabaca 4 turlu tiroid kanseri vardir:
1-Papiller Tiroid kanseri
2-Follikuler Tiroid kanseri
3-Meduller tiroid kanseri
4-Anaplastik tiroid kanseri
En sik gorulen tiroid kanseri papiller kanserdir. Follikuler kanser papiller kansere gore daha az gorulur. Papiller ve follikuler kanserin her ikisine birden ‘’Diferansiye tiroid kanserleri’’ adi da verilir ve bu iki kanserin tedavileri benzerlik gosterir. Papiller ve follikuler kanserleri tiroglobulin adi verilen bir protein yapar ve salgilarlar. Ameliyat olmus bir kanser hastasinda tiroglobulinin kanda yukselmesi kanserin vucutta oldugu veya nuks ettigi anlamina gelir.
Bazen hem papiller hem de follikuler kanserler 0.5 cm capinda kucuk lezyonlar seklinde olabilir. Bunlar genellikle iyi seyirli olsalar da bazen yayilim yapabilirler. Bu nedenle biz kucuk de olsalar tum kanserlerde tiroid bezinin tamamen alinip arkasindan radyoaktif iyot tedavisini secmekteyiz.

En Sik Gorulen ve En Iyi Seyreden Tiroid Kanseri papiller kanserdir:

Papiller kanser tum tiroid kanserlerinin % 75-80’ni olusturur. Papiller kanser genellikle iyi gidislidir; ancak cok nadir gorulen uzun hucreli ( Tall hucreli) varyant, Kolumnar hucreli varyant ve Diffuz sklerozan varyant olarak isimlendirilen turleri hizli seyreder.
Papiller kanser her yasta ve cocuklukta da gorulebilir, ancak 30-40 yaslarinda sikligi artar. Hastalarin yarisinda tiroid bezinin bircok yerinde ayni anda papiller kanser bulunur. Boyundaki lenf bezlerine ve akcigere metastaz (yayilim) yapabilir. Bu kanser daha cok lenf bezleri yoluyla yayilir. Papiller kanser tiroid bezinde uzun zaman sessiz kalabilir ve hic bir sikayet ve belirti vermeden veya olume neden olmadan yillarca mevcut olabilir.

Genc eriskinlerde papiller kanser genellikle iyi seyirlidir ve 40 yas altinda nadiren olume neden olur. Yasli hastalarda ise daha hizli seyreder. Boyunda lenf bezlerinde kanser yayiliminin olmasi genc eriskinlerde kotu bir risk tasimasa da, 40 yas uzerindeki hastalarda hastaligin hizli bir seyir gosterecegine isaret eder.

Ikinci Siklikta Gorulen Follikuler kanser :

Follikuler kanser tiroid kanserlerinin %11-15’ini olusturur. Bu kanser damar ve tiroid bezi kapsulu denen tiroid bezini distan cevreleyen zara yayilim yapar. Kapsule yayilim varsa nadiren baska organlara yayilir ve iyi gidislidir. Damar yayilimi olanlarda kanser daha hizli seyreder.

Follikuler kanser daha cok kan dolasimi yoluyla yayilir. Akciger, kemik ve az olarak beyin ve karacigere yayilir.

Follikuler kanserin daha kotu seyreden Hurthle hucreli tipi ve insuler kanser tipi de vardir.

Follikuler kanser papiller kansere gore daha yaslilarda olusur ve 50’li yaslarda fazla gorulur. Follikuler kanser siklikla yavas buyuyen bir tiroid kitlesi seklinde gelisir ve ilk tani konuldugunda hastalarin % 25’inde tiroid bezi disinda yayilim, % 5-10’unda boyun lenf bezlerinde metastaz ve %10-20’sinde ise uzak organlarda metastaz (yayilma) vardir. Tiroid bezini cevreleyen kaslara ve nefes borusuna direk yayilim karakteristik ozelligidir ve tamamen ameliyatla ile temizlenebilmesi bu ozelligine baglidir.

Follikuler kanser akciger ve kemige metastaz yapma egilimindedir.

Kanda Kalsitonin Hormonunu artiran Meduller Tiroid Kanseri (MTK):

Meduller kanser, tiroid kanserlerinin % 6-8’ ini yapar. Meduller kanserin % 75’i ailesel degildir, ancak %25’i ailesel veya kalitimsal ozellik gosterir. Bu nedenle meduller kanserli hastalarin aileleri ve cocuklari bu kanser yonunden taranir. Meduller kanser tiroid bezindeki kalsitonin hormonu salgilayan C hucrelerinin kanseri oldugu icin bu hastalarin kanlarinda kalsitonin hormonu yukselir. Ameliyat sonrasi kalsitonin duser. Buna karsilik ameliyat sonrasi kalsitonin artmaya devam ederse meduller kanser nuks etmis demektir. Noduler guatrli bir hastada kanda asiri kalsitonin hormonu varsa meduller kanserden suphelenilir. Tani icin nodule biyopsi yapilir. Operasyon oncesi meduller kanser tanisi konursa birlikte olabilecek olan paratiroid hastaligi ve feokromasitoma denen bobrekustu bezi hastaligi icin ameliyat oncesi kan kalsiyumu, paratiroid hormonu, kan katesolaminleri ve idrarda metanefrin tetkikleri olculur. Ayrica ultrason , tomografi veya MRI ile boyun, karin ve gogus taranir.

Meduller kanserli hastalarin % 30’unda yuzde kizarma, ishal ve yorgunluk olabilir.
Meduller kanserde diger tiroid kanserlerinde oldugu gibi ameliyatla tiroid bezinin hepsi alinir. Lenf bezlerinde kanser yayilimi varsa hepsi ameliyatla cikarilir. Ameliyattan sonraki 8-12nci haftada kalsitonin olculur. Kalsitonin yuksek ise kanser yine var demektir. Kanserin yerini bulmak icin ultrason, tomografi, MR, sestamibi sintigrafisi, MIBG sintigrafisi, DMSA sintigrafisi ve oktreotid sintigrafisi gibi tetkikler yapilarak kanserin yeri bulunmaya calisilir.

Ameliyat olan meduller kanserli hastalarda kalsitonin olcumu hastanin takibinde nuksun ve tumor odaginin saptanmasinda faydalidir. Eger kalsitonin ameliyat sonrasi 10 pg/ml’den kucuk ise hastalik yok olmus kabul edilir. Ancak iyi bir ameliyat sonrasi bile kalsitoninin normale inmeme orani % 40-60 arasinda degismektedir. Kalsitonin salgilayan kanser odagini saptamak cogu hastada da mumkun olmamaktadir. Ozellikle kalsitonin duzeyinin 50 pg/ml’nin altinda oldugu hastalarda kanser odagini saptamak zordur.

Ameliyat sonrasi kalan tiroid dokusu icin radyoaktif iyot tedavisi yapilir. Devam eden veya nuks eden meduller kanserde en iyi tedavi cerrahidir. Cikarilabildigi kadar ameliyatla tumor cikarilir. Cunku diger tedavilerin etkisi azdir ve radyoaktif iyot tedavisi faydali olmaz.

Ilerleyen ve ameliyatla cikarilamayan tumorlerde radyoterapi (isin tedavisi) ve kemoterapi uygulanabilir.

Tiroid Kanserleri Nasil Tedavi Edilir?

Tum tiroid kanserli hastalarda (tumor capi ne olursa olsun) mutlaka uygulanmasi gereken dort tedavi basamagi vardir ve bunlar sirasiyla soyledir:

1. Ameliyat: Ameliyatla tiroid bezinin hepsi cikarilir.
2. Radyoaktif iyot tedavisi: Ameliyattan 4-6 hafta sonra radyoaktif iyot tedavisi yapilir.
3. Levotiroksin ilaci ile tedavi
4. Belirli aralarla takip: Tiroglobulin, tiroglobulin antikoru ve vucut taramasi ile takip yapilir.

Bu tedavi basamaklari uygulanan tiroid kanserli hastalarda kanser cogunlukla yok olmaktadir. Ancak ameliyat yetersiz yapilirsa veya tiroid bezinin hepsi alinmaz ise; yahut da radyoaktif iyot tedavisi yapilmaz ise kanser nuksu sik gorulmektedir.